Ad code

Latest

6/recent/ticker-posts

Income Tax संपूर्ण माहिती प्रकार आणि अर्थ | इन्कम टॅक्स बद्दल सर्व माहिती

Income Tax संपूर्ण माहिती प्रकार आणि अर्थ  इन्कम टॅक्स बद्दल सर्व माहिती

भारतात च नव्हे तर इतर देशातही एखाद्याचे वार्षिक उत्पन्न एका विशिष्ट मर्यादेपेक्षा जास्त असल्यास त्यांना tax भरावा लागतो. तसेच ज्यांचा पगार एका विशिष्ट मर्यादेपेक्षा जास्त मिळतो त्यांच्यासाठी त्यांच्या पगारातून टीडीएस कापला जातो. व्याज, भाडे, कमिशन, specified मर्यादेपेक्षा बक्षीस जास्त असल्यास यावर देखील TDS कापला जातो आणि विशिष्ट प्रकारच्या खरेदीवर TCS आकारण्याचे नियम आहेत.


हे सर्व प्रकारचे कर प्रत्यक्षात इनकम टॅक्स चे वेगवेगळे प्रकार आहेत, जे फक्त सरकार जनतेकडून वेगवेगळ्या प्रकारे गोळा करत राहते. प्रत्येक पद्धतीनुसार त्यांना वेगवेगळी नावे देण्यात आली आहेत. नवीन करदात्यांना या विषयीची जास्त माहिती नसते म्हणूनच त्यांची ही समस्या लक्षात घेऊन आम्ही हा लेख तयार केला आहे. यामध्ये आम्ही आयकर संकलनाच्या विविध पद्धती आणि त्यांची वेगवेगळी नावे सांगितली आहेत. सोबतच income tax केव्हा कापला जातो, income tax गोळा करण्याच्या विविध पद्धतींबाबतही साध्या मराठी भाषेत संपूर्ण माहिती देण्यात आली आहे, तर हा लेख शेवट पर्यंत नक्की वाचा.

Income tax म्हणजे काय? What is income tax in marathi?

Income tax हा एक प्रकारचा कर आहे जो सरकार त्यांच्यावर लढतो जे त्यांच्या अधिकारक्षेत्रात आहेत, व्यवसाय आणि व्यक्तींद्वारे मिळवलेल्या उत्पन्नावर लादतो जे त्याच्या मर्यादेपेक्षा जास्त आहे. कायद्यानुसार, करदात्याने त्याचे कर दायित्व (Tax liability) निश्चित करण्यासाठी अनिवार्यपणे आयकर रिटर्न भरणे आवश्यक आहे. आयकर हे सरकारच्या उत्पन्नाचे महत्वाचे स्रोत आहेत. याचा उपयोग सार्वजनिक सेवांना निधी देण्यासाठी, सरकारी जबाबदाऱ्या पूर्ण करण्यासाठी आणि नागरिकांच्या कल्याणासाठी केले जाते.

कराचे प्रकार

कराचे किती प्रकार आहेत? भारतात खालील प्रकारचे कर लागू आहेत:-

Direct Tax प्रत्यक्ष कर
Indirect tax अप्रत्यक्ष कर
other taxes इतर कर

Direct Tax प्रत्यक्ष कर - डायरेक्ट टॅक्स म्हणजे एखाद्या व्यक्तीच्या उत्पन्नातून जो कर थेट सरकारी तिजोरीत जातो त्याला प्रत्यक्ष कर (Direct Tax) म्हणतात. या प्रकारचा कर सरकार वेगवेगळ्या प्रकारे घेते, जसे की व्यक्तीच्या पगारातून व व्याजातून कर कापून सरकारी तिजोरीत जमा करणे ही कंपनी किंवा संस्थांची जबाबदारी असते. ज्यांचे उत्पन्न जास्त आहे ते थेट कर भरू शकतात. येथे Income Tax, Capital Gains Tax, Securities Transaction Tax, Corporate Tax, Gift Tax इ. हे सर्व प्रकारचे टॅक्स Direct Tax अतर्गत येतात.

Indirect tax - सरकारने आयात, निर्यात, उपभोग आणि उत्पादन इत्यादींवर लादलेला कर हा अप्रत्यक्ष कर आहे. या प्रकारचा कर भारतातील सर्व गरीब आणि श्रीमंत लोक भरतात. जर अप्रत्यक्ष कराबद्दल समजले असेल, तर जेव्हा एखादी व्यक्ती बाजारातून वस्तू खरेदी करते तेव्हा त्या किमतीत कर देखील जोडला जातो ज्याला GST (वस्तू आणि सेवा कर) असेही म्हणतात. उत्पन्न आणि संपत्तीवर जो कर लादला जातो तो थेट कर असतो. अप्रत्यक्ष कर हा कमाई करणार्‍याच्या उत्पन्नावर किंवा संपत्तीवर  थेट आकारला जात नाही कारण तो आयकरापेक्षा कमी विशिष्ट आहे. Indirect tax ला कोणत्याही स्लिपवर दाखवले जात नाही. अप्रत्यक्ष कर हा मध्यस्थांमार्फत गोळा केलेला असा आर्थिक कर आहे, ज्यामध्ये आर्थिक कराच ग्राहकांवर पडतो आणि किरकोळ दुकानाचे मालक किंवा मध्यस्थ कर विवरणपत्र भरून सरकारला भरतात. उत्पादनांच्या किमती वाढवण्यासाठी अप्रत्यक्ष कर वाढवला जाऊ शकतो. अशा प्रकारे अप्रत्यक्ष कर हा हस्तांतरित कर आहे.

other taxes इतर कर - Direct tax आणि indirect tax या व्यतिरिक्त सरकार जनतेकडून अनेक प्रकारचे कर घेते ते पुढील प्रमाणे : -

Road tax and Toll tax - Road आणि toll tax हा रस्त्यांवरून धावणाऱ्या वाहनांकडून घेतला जातो जेणेकरून रस्त्यांची दुरुस्ती, दिवाबत्ती अशा विविध प्रकारची कामे करता येतील. रोड टॅक्स राज्य सरकार वसूल करतात तर टोल टॅक्स NHAI म्हणजेच नॅशनल हायवे ऑथॉरिटी ऑफ इंडियाद्वारे वसूल केला जातो. बाईकवर कोणताही toll tax लागत नाही, पण बाईक खरेदी करतानाआपल्याला रोड टॅक्स भरावा लागतो. रोड टॅक्स हा वाहनाच्या किमतीचा एक भाग आहे. Toll टॅक्स हारस्त्याच्या लांबीवर अवलंबून असतो.

Education Cess शिक्षण उपकर - शिक्षण उपकर मध्ये प्राथमिक शिक्षण, माध्यमिक आणि उच्च शिक्षण उपकर समाविष्ट आहे जो देय कराच्या 3% आहे. राष्ट्रीय वेतन, मध्याह्न भोजन, वाढ, विशेष योजना आणि देशाचे प्रमुख शैक्षणिक संस्थासाठी याचा उपयोग केला जातो. 

हा कर भारत सरकारकडून शिक्षण अधिक चांगले आणि अधिक सोयीस्कर बनवण्यासाठी घेतला जातो.

Entertainment Tax - करमणूक कर म्हणजेच Entertainment tax राज्य सरकारांच्या अधिकारात येतो. ENTERTAINMENT TAX हा अप्रत्यक्ष कराच्या श्रेणीत येतो. या tax मध्ये चित्रपटाची तिकिटे, क्रीडा स्पर्धा, मैफिली, प्रदर्शने इत्यादींवर राज्य सरकारकडून करमणूक कर आकारला जातो. 

करमणूक कर हा ग्राहकांच्या विविध खर्चाचा एक भाग आहे. सरकार दूरचित्रवाणी मालिका, चित्रपट, प्रदर्शन इत्यादींवरही कर लावते ज्याला करमणूक कर म्हणतात.

Property tax मालमत्ता कर - या प्रकारच्या कराला स्थावर मालमत्ता कर किंवा Municipal Tax असेही म्हणतात. निवासी आणि व्यावसायिक मालमत्तेचे मालक Property tax च्या अधीन आहेत. 

हा कर काही मूलभूत नागरी सेवांच्या देखभालीसाठी वापरला जातो. प्रत्येक शहरात असलेल्या महापालिका संस्थांकडून मालमत्ता कर आकारला जातो.

Professional Tax - व्यावसायिक कर हा एक अप्रत्यक्ष कर आहे, जो मुख्यत्वे राज्य सरकार, विशेष नागरी संस्था (महानगरपालिका) द्वारे सरकारी आणि निमसरकारी सेवांमध्ये काम करणाऱ्या व्यक्ती, चार्टर्ड अकाउंटंट, डॉक्टर, वकील आणि इतर व्यावसायिक क्रियाकलापांमध्ये गुंतलेले व्यापारी इत्यादी व्यवसायातून पैसे कमावतात अशा लोकांवर व्यावसायिक कर लादला जातो.

Entry tax - एका राज्यातून दुसऱ्या राज्यात प्रवेश करणाऱ्या उत्पादनांवर किंवा वस्तूंवर या प्रकारचा कर आकारला जातो. दिल्ली, आसाम, गुजरात, मध्य प्रदेश इत्यादी राज्यांमध्ये सरकारद्वारे प्रवेश कर घेतला जातो.

Registration fee, stamp duty, transfer tax – हे tax एखादी मालमत्ता खरेदीच्या वेळी म्हणजेच स्वतःचे घर खरेदी करताना किंवा त्यानंतर मालमत्ता कराला पूरक म्हणून गोळा केले जातात.

आयकर कोणाला भरावा लागतो?

इनकम टॅक्स कायद्यानुसार, कोणतीही व्यक्ती जी व्यवसाय करत असेल किंवा नोकरी करत असेल, व त्यांचा पगार किंवा कमाई एका विशिष्ट मर्यादेपेक्षा अधिक असेल मग ती रक्कम कितीही असो, त्यांना आयकर भरावा लागतो. मात्र, सध्या ज्यांचे वार्षिक उत्पन्न पाच लाखांपेक्षा जास्त आहे त्यांनाच income tax भरावा लागतो.

ITR कोणाला भरावा लागेल?

जर तुमचे एकूण उत्पन्न (5 लाख रुपयांपेक्षा जास्त) कराच्या कक्षेत येत असेल तर ते आयटीआर भरावे लागेल. उत्पन्नाच्या रकमेवर तुम्हाला किती कर भरावा लागेल हे तुमचे वय आणि तुम्ही कोणती कर व्यवस्था निवडली आहे यावर अवलंबून असते.

तर ही होती थोडक्यात माहिती income tax म्हणजे काय?, income tax चे प्रकार, इ. तर तुम्हाला ही माहिती कशी वाटली ते कॉमेंट बॉक्स मध्ये नक्की कळवा.
धन्यवाद

टिप्पणी पोस्ट करा

0 टिप्पण्या

Menu Site