Ad code

Latest

6/recent/ticker-posts

10वी नंतर कुठचे शिक्षण घ्यावे? 10वी नंतर काय करावे?

10वी नंतर कुठचे शिक्षण घ्यावे? 10वी नंतर काय करावे?



10वी नंतर काय करावे? कोणता विषय निवडावा? कश्यामध्ये आपले करिअर करावे? असे अनेक प्रश्न विद्यार्थ्यांच्या तसेच पालकांच्या मनात खेळत असतात. आपल्या करिअर ची चिंता करणे खूपच चांगली गोष्ट आहे. पण तितकंच कठीण आहे चांगला विषय निवडणं. दहावी नंतर काय करायचे असा प्रश्न फक्त तुमच्याच नाही तर प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या मनात असतो.

सर्व विद्यार्थ्यांना त्यांच्या चांगल्या भविष्याची चिंता असते कारण 10वी नंतर कोणता विषय घ्यायचा? योग्य पर्याय निवडणे इतके सोपे नाही कारण ही निवड तुमच्या करिअर च्या सुरवातीचा पहिला पाया असणार आहे. म्हणूनच असे म्हटले जाते की एक चांगली निवड अर्ध्या यशाच्या बरोबरीची असते.

तुमची निर्णय क्षमता, भविष्यातील उद्दिष्टे आणि करिअरचे यशस्वी नियोजन तुमच्या निवडीवर अवलंबून असते. त्यामुळे कोणताही विषय काळजीपूर्वक आणि हुशारीने निवडा. कारण, आयुष्यात तुमच्या इच्छेनुसार विषय निवडण्याची वेळ दहावीपासून सुरू होते.

म्हणूनच बदलत्या काळाचे नेहमी भान ठेवणे आणि त्याच्याशी जुळवून घेण्याचा प्रयत्न करणे आवश्यक आहे जेणेकरून आपण आपल्या जीवनात एक चांगले करियर व चांगले भविष्य स्थापित करू शकतो.

10वी नंतर तुम्हाला निवड करण्याची चांगली संधी मिळते. म्हणूनच, या संधीचा पुरेपूर वापर करून तुम्हाला तुमचे करिअर कोणत्या दिशेने करायचे आहे, याचा निर्णय घ्या.

पालकांना एकच चिंता असते की आपल्या मुलांचे करियर खूप सुंदर व्हावे, पालक व विद्यार्थी त्यांच्या करिअरबाबत गंभीर असतात. बहुतेक वेळा त्यांच्या मनात हा प्रश्न असतो की दहावी नंतर काय करायचे? 10वी नंतर कोणते शिक्षण घ्यावे? दहावी नंतर कोणता विषय निवडावा? काहीवेळा मुलांना दहावीनंतर पुढचा अभ्यास करायचा नसेल, तर ते दहावीनंतर नोकरी करण्याचा विचार करु लागतात.

दहावीनंतर अनेक विद्यार्थी आणि त्यांचे पालक योग्य करिअर निवडताना या चुका त्यांच्या कडून होतात. म्हणजे कधी चांगले कॉलेज निवडायचे असते. कुठला चुकीचा विषय निवडला गेला असेल, तर दहावीनंतर होणाऱ्या या चुका जाणून घेणे आणि टाळणे अत्यंत महत्वाचे आहे.

जर तुम्ही दहावीच्या काही विद्यार्थ्यांना विचारले की तुम्हाला 10वी नंतर  काय करायचे आहे? तर त्यातील बहुतेक विद्यार्थी सांगतील की 10वि नंतर 11वी आणि 12वी करणार. दहावीनंतर पुढचे शिक्षनासाठी प्रवेश घेणे हा निश्चितच खूप चांगला निर्णय आहे.

जर एखाद्या विद्यार्थ्याला काही कारणास्तव 11वि आणि 12वि  चा प्रवेश नको असेल किंवा त्याला प्रवेश मिळत नसेल तर त्याच्यासाठी दुसरा मार्ग आहे का? तुम्हाला ते मार्ग माहीत आहेत का? जर माहीत नसेल तर ही पोस्ट शेवटपर्यंत नक्की वाचा, तुम्हाला dahavi nantar kay karave? याचे अनेक मार्ग कळतील. यामुळे तुमचे ज्ञान वाढेल, तुम्हाला नवीन काहीतरी कळेल आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे ही पोस्ट पूर्ण वाचल्यानंतर तुम्हाला स्पष्ट होईल की 10वी पास झाल्या नंतर काय करायचे?
जर तुम्हाला काही समजत नसेल 10वी नंतर काय करावे आणि कोणता विषय निवडावा तर आम्ही तुम्हाला यामध्ये पूर्णपणे मदत करू.

10वी नंतर तुम्ही या गोष्टी करू शकता

1. विज्ञान ( Science ) शाखे मधून शिक्षण का घ्यावं? काय फायदे आहेत?

दहावी नंतर 11वि मध्ये सायन्स घेणे अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. विज्ञान हा सर्वात प्रसिद्ध शिक्षण प्रवाह आहे आणि 10वी नंतरच्या विद्यार्थ्यांचा सर्वाधिक आवडीचा विषय आहे. बहुतेक विद्यार्थ्यांना विज्ञानाची आवड असते त्यांचे पुढचे शिक्षण विज्ञान ( science ) मधून व्हावे अशी इच्छा असते.

तसेच मुलांनी मोठे व्हावे, काहीतरी मोठे करावे, जे विज्ञानामुळे शक्य आहे, यासाठी प्रत्येक पालकाला त्यांच्या करिअरची चिंता असते. विद्यार्थ्यांपेक्षा त्यांच्या पालकांना त्यांच्या मुलांनी विज्ञान ( Science ) शाखेत प्रवेश घ्यावा असे वाटते.

10 वि नंतर सायन्स घेतल्याने जास्तीत जास्त चांगल्या करिअरची दारे खुली होतात. ज्यामध्ये पैसा आणि मान दोन्ही भरपूर मिळतात.
विज्ञान शाखे मधून जास्तीत जास्त विध्यार्थ्यांना
Engineering, Computer science व medical इत्यादीसारखे उत्तम करिअर पर्याय मिळतात.

दहावी नंतर विज्ञानात कोण कोणते विषय असतात?

  1. ‌Physics  (भौतिकशास्त्र)
  2. ‌chemistry (रसायनशास्त्र)
  3. ‌Biology  (जीवशास्त्र)
  4. ‌Computer Science (संगणक शास्त्र)
  5. ‌Mathematics  (गणित)
  6. ‌Biotechnology  (जैवतंत्रज्ञान)

या सर्वांबरोबरच तुम्हाला एक भाषा विषय निवडणे बंधनकारक आहे.

जर तुम्हाला Engineering मध्ये आवड असेल तर तुम्हाला PCM म्हणजेच (physics, chemistry, mathematics) निवडावे लागेल आणि जर तुम्हाला Medical मध्ये interest असेल तर तुम्हाला PCMB म्हणजेच (physics, chemistry, mathematics and biology) घ्यावे लागेल.


विज्ञान ( Science ) मधून शिक्षण घेण्याचा फायदा म्हणजे विज्ञान शाखेच्या विद्यार्थ्यांना इथे (comfortable) सोयीचे वाटत नसेल, तर पदवी चे शिक्षण घेताना तुम्ही कला (Arts) किंवा वाणिज्य (commerce) शाखेतून त्याचा प्रवाह बदलू शकतात. जसे की तुम्ही 12 वि पर्यंतचे शिक्षण विज्ञान शाखेतून केले आहे परंतु तुम्हाला कला (Arts) किंवा वाणिज्य (commerce) शाखेतून पदवी प्राप्त करायची आहे. त्यामुळे तुम्ही हे सहज करू शकता.


10 वि नंतर science मधून हे काही प्रमुख करिअर पर्याय आहेत: 

  1. Doctor
  2. Engineer
  3. It
  4. Research (संशोधन)
  5. र्चंट नेव्ही merchant nevy
  6. फॉरेन्सिक साईन्स
  7. Hacking


जर तुमचे स्वप्न Doctor किंवा Engineer बनायचे असेल तर तुम्ही फारसा विचार करू नका की दहावी नंतर काय करायचे?
तुम्ही 10वि नंतर पुढचे शिक्षण science मधून घ्या.


2. वाणिज्य ( commerce ) मध्ये का शिकावे?

विज्ञानानंतर (science) वाणिज्य (commerce) हा विद्यार्थ्यांकडून निवडला जाणारा सर्वात लोकप्रिय विषय आहे. जर तुमची व्यावसायिक मानसिकता असेल, तुम्हाला अकाउंटिंग, अर्थशास्त्र इत्यादी गोष्टी करायला आवडत असतील, तर हा प्रवाह तुमच्यासाठी योग्य आहे.

कॉमर्समध्ये प्रवेश केल्यानंतर मुख्यतः हे खालील करिअर पर्याय आहेत:

  1. Accountant (लेखापाल)
  2. कंपनी सेक्रेटरी
  3. एमबीए (MBA)
  4. Financial planner. (आर्थिक नियोजक)
  5. Management Accounting व्यवस्थापन लेखा
  6. Chartered accountant (CA)
  7. Actuaries

11वी मध्ये कॉमर्स घेऊन शिकणारे विद्यार्थी पदवीपर्यंत कॉमर्समधून आर्ट्समध्ये बदल करू शकतात. पण त्यांना विज्ञान प्रवाह घेता येत नाही.

10वी नंतर कॉमर्स मध्ये कोणते विषय असतात?

  1. Accountancy
  2. Economics
  3. English
  4. Business study
  5. Organization of commerce
  6. Mathematics
  7. Information Practices
  8. Statistics

वाणिज्य शाखेत प्रवेश घेण्यासाठी तुम्हाला या सर्व विषयांचा अभ्यास करावा लागेल:

विज्ञानाप्रमाणेच या प्रवाहात एक भाषा विषय उपलब्ध असून तो घेणे अनिवार्य आहे. वाणिज्य या विषयाला विद्यार्थ्यांनी सर्वाधिक पसंती दिली आहे.


3. दहावी नंतर Arts का घ्यायचे, काय फायदा आहे ?

कला हा एक महत्त्वाचा आणि अनोखा करिअर घडवणारा प्रवाह आहे, दहावीनंतर फारच कमी विद्यार्थी Arts या विषयाची निवड करतात. पण Arts मध्ये करिअरचे भरपूर पर्याय आहेत.

10 वी नंतर Arts मध्ये कोणते विषय असतात?

  1. Psychology (साइकोलॉजी)
  2. ‌History
  3. ‌English
  4. ‌Geography
  5. ‌Political science
  6. ‌Economics
  7. ‌Sanskrit
  8. ‌Sociology (सोशियोलॉजी)
  9. ‌Philosophy (फिलोसोफी)
  10. ‌Fine Arts
  11. ‌Physical Education
केलेबाबत काही लोकांचा असा समज असतो की जे विद्यार्थी अभ्यासात कमकुवत असतात, ज्यांचे परीक्षेत मार्क्स कमी असतात, तेच विद्यार्थी 10वी नंतर arts हा विषय निवडतात. पण हा समज चुकीचा आहे. याउलट अभ्यासात चांगले असलेले अनेक विद्यार्थी जे परीक्षेत चांगले गुण मिळवतात, ते विद्यार्थी ही कला (arts) हा विषय निवडण्यात ऋची दाखवतात.

तुम्हाला जर पत्रकारिता, साहित्य, सामाजिक कार्य, शिक्षण इ. यामध्ये आवड असलेले विद्यार्थी या प्रवाहात येऊ शकतात.त्याच प्रमाणे ज्या विद्यार्थ्यांना पुढे जाऊन सरकारी नोकरी मिळवायची आहे, त्यांच्यासाठी कला या विषयातून शिक्षण घेणे खूप उपयुक्त आहे. कारण सरकारी नोकऱ्या मिळवण्यासाठी ज्या स्पर्धा परीक्षा होतात म्हणजे UPSC, MPSC या सारख्या परीक्षेच्या अभ्यासक्रमात बहुतेक विषय हे कला शाखेतील असतात.

IAS, IPS होण्यासाठी 10वी नंतर काय करावे? तुम्हाला मोठं मोट्या सरकारी नोकरी मिळवायची असेल तर या साठी तुमच्या साठी Arts विषय अधिक उपयुक्त ठरेल.


4. Professional course

10वी नंतर कोणता प्रोफेशनल कोर्स करायचा?

विज्ञान, वाणिज्य आणि कला या व्यतिरिक्त विद्यार्थी दहावी नंतर प्रोफेशनल कोर्स करू शकतात, जे आजच्या काळात खूप प्रसिद्ध आहे. तुमची आर्थिक परिस्थिती ठीक नसेल आणि तुम्हाला कमी कालावधीचा कोर्स करून लवकरच नोकरी मिळवायची असेल, तर तुम्ही प्रोफेशनल कोर्स ने पुढे जाऊ शकता.

भारतातील अनेक महाविद्यालये, संस्था, सामुदायिक महाविद्यालये Professional course देतात, जे कमी कालावधीचे आहेत परंतु त्यांची व्याप्ती मोठी आहे. जर तुम्ही हे प्रोफेशनल कोर्स मध्ये चांगले परिश्रम उत्तम गुण मिळवलेत, तर मला विश्वास आहे की तुम्हाला कमी वेळेत चांगल्या पगाराचे पॅकेज मिळू शकते.

येथे काही निवडक Professional courses ची नावे दिली आहेत, ज्यातून चांगले भविष्य घडवता येते.

  1. Polytechnic Course
  2. ITI Course
  3. Paramedical Course
  4. Hotel management
  5. Interior Designing course
  6. Fire and Safety
  7. Fashion Designing Course
  8. Computer course
  9. Dimploma in Fine Arts
  10. Dimploma in Sivil Engineering
  11. Diploma in Information Technology
  12. Dimploma in Prodiction


या सारखे अनेक कोर्स तुम्ही 10 वी नंतर करू शकता


5. पॉलिटेक्निक कोर्स

दहावीनंतर इंटर करायचं नसेल तर पॉलिटेक्निक कोर्स करू शकता. पॉलिटेक्निक अभ्यासक्रमाचा कालावधी ३ वर्षांचा असतो. हा एक technical course  असल्याने तो केल्यानंतर नोकरी मिळण्याची शक्यता जास्त असते.
दहावीनंतर  इंजिनिअर होण्यासाठी काय करावं? यासाठी तुम्ही पॉलिटेक्निक कोर्स केला तर सर्वोत्तम होईल.
हे काही प्रमुख पॉलिटेक्निक कोर्स आहेत, जे तुम्ही 10वी नंतर करू शकता:

  1. Diploma in Civil Engineering
  2. Diploma in Computer Engineering
  3. Diploma in Chemical Engineering
  4. Diploma in Instrumentation Technology Diploma in Aerospace Engineering
  5. Diploma in Mechanical Engineering
  6. Diploma in Electrical Engineering
  7. Diploma in Automobile Engineering
  8. Diploma in Biotechnology Engineering
  9. Diploma in Electronics and Communication Engineering

पॉलिटेक्निक कोर्स केल्या नंतर जर तुम्हाला पुढे शिकायचे असेल तर, तुम्ही B.tech करू शकता. पॉलिटेक्निक कोर्स केल्या नंतर तुम्हाला Latetal entry च्या द्वारे डायरेक्ट B. Tech च्या दुसऱ्या वर्ष्यात ऍडमिशन मिळू शकते.


6. ITI अभ्यासक्रम

10वी नंतर लगेच नोकरी मिळवायची असेल तर तुम्ही ITI कोर्स करू शकता. आयटीआयमध्ये इलेक्ट्रीशियन, वेल्डर, फिटर, मोटर मेकॅनिक, कॉम्प्युटर इत्यादी अनेक विषय असतात. ITI अभ्यासक्रमाचा कालावधी 1 वर्ष ते 3 वर्षांपर्यंत असतो. ITI केल्यानंतर त्या त्या क्षेत्रामध्ये विविध ठिकाणी अनेक नोकरीच्या संधी वाढतात.

ITI चे पूर्ण रूप म्हणजे Industrial Training Institute (औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था) आहे.


7. Paramedical course (पॅरामेडिकल कोर्स)

जर तुमचे स्वप्न Health Care  सेक्टरमध्ये जाण्याचे असेल तर 10वी नंतर हेल्थकेअर सेक्टरमध्ये जाण्याचा हा एक सोपा मार्ग आहे.

पॅरामेडिकल कोर्स हा त्या medical अभ्यासक्रमांपैकी एक आहे जो तुम्ही NEET ची परीक्षा न देता करू शकता.

10वी नंतर पॅरामेडिकल अभ्यासक्रमांचे 2 प्रकार आहेत:

सर्टिफिकेट कोर्स

डिप्लोमा कोर्स

सर्टिफिकेट कोर्स अतिशय कमी कालावधीचे असतात. त्याचा कालावधी 3 महिने ते 1 वर्षापर्यंत असतो.
डिप्लोमा कोर्सचा कालावधी 1 वर्ष ते 2 वर्षांपर्यंत असतो.

जर तुम्हाला हेल्थकेअर सेक्टरमध्ये जायचे असेल आणि दहावी नंतर काय करावे असा प्रश्न पडत असेल? तर तुमच्यासाठी पॅरामेडिकल कोर्स करणे उत्तम राहील.


8. Computer Hardware and Networking -
संगणक हार्डवेअर आणि नेटवर्किंग हा कोर्स का करावा? कारण संगणक उद्योग हा जगातील सर्वात मोठा नोकरी देणारा उद्योग आहे आणि नोकऱ्यांच्या दृष्टिकोनातूनही महत्त्वाचा आहे. यामध्ये कॉम्प्युटर रिपेअरिंग, हार्डवेअर, नेटवर्किंग आदींची माहिती मिळवून चांगली नोकरी मिळवता येते. Computer Hardware and Networking इंजिनीअरिंगमध्ये करिअर करण्यासाठी विद्यार्थ्याने कोणत्याही शाखेतून बारावी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे. त्यानंतरच हार्डवेअर आणि नेटवर्किंगचा कोर्स करता येईल.

हार्डवेअर आणि नेटवर्किंग क्षेत्रात जाण्यासाठी हार्डवेअर नेटवर्किंगमध्ये डिप्लोमा किंवा कॉम्प्युटर हार्डवेअर नेटवर्किंगशी संबंधित इतर कोर्सेस करता येतात. या क्षेत्रात प्रमाणपत्र ते पदविका अभ्यासक्रम उपलब्ध आहेत. प्रमाणपत्र अभ्यासक्रमाचा कालावधी 6 महिने आणि पदविका अभ्यासक्रम 12 ते 15 महिन्यांचा असतो.

सध्या, Computer Hardware and Networking या क्षेत्रात करिअरच्या खूप चांगल्या संधी आहेत आणि येणाऱ्या काळात या क्षेत्रात याची खूप मागणी असेल. कारण आजकाल लोक computer आणि laptop चा खूप वापर करू लागले आहेत. आज असे कोणतेही क्षेत्र नाही, जिथे संगणकाचा वापर होत नाही. त्यामुळे हार्डवेअर नेटवर्किंगमधील तज्ञ व्यावसायिकांसाठी रोजगाराचे अनेक पर्याय खुले झाले आहेत. अशाप्रकारे तुम्हालाही हार्डवेअर नेटवर्किंगच्या जगात पाऊल टाकायचे असेल तर ते तुमच्या करिअरला नवी दिशा देऊ शकते. या क्षेत्रात करिअरचे अनेक पर्याय आहेत.


8. नोकरी - जर आर्थिक परिस्थितीमुळे तुम्हाला दहावीनंतर नोकरी करायची असेल तर तुम्हाला खासगी नोकरी आणि सरकारी नोकरी मिळू शकते. पण या स्पर्धेच्या युगात, 10वी (मॅट्रिक) हे जास्त शिक्षण नाही आहे, त्यामुळे तुम्हाला फक्त कमी पगाराच्या नोकऱ्या मिळतील.

खाजगी क्षेत्रात, तुम्हाला लिपिक, डाटा एंट्री ऑपरेटर इत्यादींची नोकरी मिळू शकते. पण खाजगी क्षेत्रात तुमच्या नोकरीची सुरक्षितता नसते. याउलट सरकारी नोकऱ्यांमध्ये नोकरीची सुरक्षाही असते, पगारही चांगला असतो आणि काही नोकऱ्यांमध्ये निवृत्तीनंतर पेन्शनही मिळते. त्यामुळे खासगी नोकरीऐवजी सरकारी नोकरीकडे जाणे हा तुमच्यासाठी चांगला निर्णय होऊ शकतो.

खाली काही प्रमुख सरकारी नोकऱ्या दिलेल्या आहेत, ज्यामध्ये तुम्ही दहावीनंतर जाऊ शकता.

  1. इंडियन आर्मी
  2. इंडियन नेवी
  3. इंडियन एयर फोर्स
  4. BSF
  5. इंडियन रेलवे
  6. पोस्ट ऑफिस


माझ्या मते, दहावीनंतर अभ्यास सोडून नोकरी करणे चांगले ठरणार नाही. कारण 10वी पर्यंत तुमचे वय नोकरी करण्यासाठी खूपच कमी असेल , 10वी च्या आधारावर प्रायव्हेट सेक्टरमध्ये मिळालेली नोकरी फारशी चांगली नसणार आहे.

10वी नंतर पुढचे शिक्षण घेण्यापूर्वी व विषय निवडण्यापूर्वी तुमची आवड आणि कमकुवतपणा विचारात घ्या.

अनेकदा तुम्ही ऐकलं किंवा पाहिलं असेल की अनेकांना त्यांच्या करिअरची चिंता असते, हे का याबद्दल तुम्हाला माहीत आहे का?, कारण त्यांनी करिअर निवडताना स्वत:चं आकलन केलेलं नसतं, परिणामी करिअर मिळाल्यावरही ते त्यात खूश नसतात, कारण त्यात त्यांना आवड नसते. म्हणून तुम्ही तुमची निवड अशा प्रकारे करू नका ज्यात तुम्हाला आवड नसेल.

सर्वप्रथम, तुम्हाला कोणत्या प्रवाहाचा किंवा विषयाचा अभ्यास करायला आवडते, ज्यामध्ये तुम्ही समाधानी राहू शकता, जीवनभर आनंदी राहू शकता हे जाणून घेतले पाहिजे.

त्यानंतर त्या प्रवाहाने पूर्ण करावयाच्या विषयात तुम्हाला आवड आहे की नाही, त्यानंतर तुम्हाला कोणत्या प्रवाहात जायचे आहे याचा विचार करू शकता, तरीही निर्णय घेताना तुम्हाला समजत नसेल तर तुम्ही तुमच्या शिक्षकांना, वरिष्ठांना आणि पालकांना विचारू शकता.


निष्कर्ष

दहावी नंतर काय करायचं? कोणत्याही विद्यार्थ्यासाठी आणि त्यांच्या पालकांसाठी  हा अतिशय महत्त्वाचा निर्णय आहे. हा निर्णय अतिशय काळजीपूर्वक घ्या. निर्णय घेताना विद्यार्थ्यांची आवड, क्षमता इत्यादी लक्षात घेऊन निर्णय घ्यावा.

जर तुम्हाला 10वी नंतर तुमचे करिअर निवडण्यात अडचण येत असेल तर तुम्ही करिअर कौन्सिलरकडून माहिती घेऊ शकता. ते तुमचे सायकोमेट्रिक विश्लेषण, वर्तणूक विश्लेषण इत्यादी करून तुमची आवड, क्षमता इत्यादी शोधून काढतील आणि तुमच्यासाठी कोणते करिअर योग्य आहे ते सांगतील.

आशा आहे की तुम्हाला ही ब्लॉग पोस्ट आवडली असेल. जे विद्यार्थी आता 10वीत आहेत किंवा 10वी उत्तीर्ण झाले आहेत आणि त्यांना समजत नाही की 10वी नंतर काय करावं? तर ही पोस्ट त्यांच्यापर्यंत शेअर करायला विसरू नका.

टिप्पणी पोस्ट करा

0 टिप्पण्या

Menu Site